به گزارش سینماخانه و به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی سیما، در ادامه، گفت‌وگوی اختصاصی روابط‌عمومی شبکه دو با محمد امین میمندیان، مجری و سردبیر برنامه را می‌خوانید؛ درباره شکل‌گیری ایده، بخش‌های متنوع، چالش‌ها و نگاهی که «کشیده» را به یکی از برنامه‌های متفاوت این روزهای تلویزیون بدل کرده است.
برنامه «کشیده» با رویکردی طنزآمیز به بررسی کاریکاتورهای ایران و جهان می‌پردازد. درباره شکل‌گیری ایده اولیه و ساختار فعلی آن بفرمایید.
ایده برنامه «کشیده» از سال‌ها پیش در ذهن ما شکل گرفت. من و آقای شفیعی، تهیه‌کننده برنامه، از حدود سال ۱۳۹۴ در حوزه طنز مطبوعاتی فعالیت داشتیم و همیشه علاقه‌مند بودیم که این نوع طنز تصویری را در قالبی تازه به مخاطب عرضه کنیم. کاریکاتور به‌خودی‌خود حامل طنز است، بنابراین افزودن لایه‌ای از شوخ‌طبعی تلویزیونی به آن کار ساده‌ای نبود. مدل‌های مختلفی را در داخل و خارج بررسی کردیم تا به فرمی برسیم که کاریکاتور نه یک آیتم جانبی، بلکه محور اصلی برنامه باشد. پس از آزمون و خطاهای بسیار، به ساختاری رسیدیم که اکنون در حال تکمیل آن هستیم. برای جلوگیری از یکنواختی، چند آیتم طراحی کردیم که هر کدام نقش خاصی در انتقال محتوا دارند: از جمله بخش‌های برنامه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: «خبر روز و مناسبت‌ها»: در این بخش، کاریکاتورهایی مرتبط با اخبار روز و مناسبت‌های تقویمی مانند روز پزشک، روز معلم و… نمایش داده می‌شود. بسیاری از این آثار از فضای مجازی گردآوری شده‌اند. «پرونده»: این آیتم با فرم و فضایی شبیه به کتاب‌های کمیک طراحی شده و بیشتر به مسائل کشورهای غربی می‌پردازد. در مدت کوتاهی، تعداد زیادی کاریکاتور نمایش داده می‌شود و درباره‌شان صحبت می‌کنیم. البته گاهی به مسائل داخلی نیز اشاره می‌شود. «میز بریم قدیم»: آیتمی نوستالژیک که به کاریکاتورهای قدیمی و خاطره‌انگیز می‌پردازد. «گالری و نمایشگاه کاریکاتور»: در این بخش، مجموعه‌ای از کاریکاتورها با موضوعی خاص به‌صورت نمایشگاهی ارائه می‌شود و نریتور درباره آن‌ها توضیح می‌دهد؛ و در کنار این‌ها، پیام‌ها و صداهای مردمی نیز بخش ثابتی از برنامه‌اند تا ارتباط گرم و دوسویه با مخاطب حفظ شود.

 

به‌روز بودن موضوعات، یکی از ویژگی‌های شاخص «کشیده» است. روند انتخاب سوژه‌ها چگونه است؟
بخشی از انتخاب سوژه‌ها بر اساس تقویم رسمی و مناسبت‌های روز است، اما ما سعی می‌کنیم سراغ مناسبت‌های کمتر شناخته‌شده برویم تا زاویه‌ای تازه‌تر برای شوخی و نقد پیدا کنیم. گاهی از مناسبت‌های غیررسمی مانند «روز جهانی مجردها» فقط به‌عنوان بهانه‌ای برای پرداختن به موضوعات اجتماعی استفاده می‌کنیم، نه برای گرامیداشت آن‌ها. در بخش خبرهای جهانی، از کاریکاتورهایی که در رسانه‌های معتبر بین‌المللی مانند «گاردین» منتشر می‌شود، بهره می‌گیریم. اما در بخش داخلی، محدودیت‌هایی داریم چون تولید روزانه کاریکاتور در ایران هنوز رواج ندارد و گاهی آثار موجود برای تلویزیون مناسب نیستند. در چنین مواقعی از کاریکاتوریست‌های همکارمان می‌خواهیم آثار اختصاصی خلق کنند، تا محتوای برنامه تازه و روزآمد بماند.

 

یکی از بخش‌های پرطرفدار برنامه، «دست عزیز» است. این ایده از کجا آمد؟
این بخش در واقع از یک اتفاق ساده سر صحنه شکل گرفت. در یکی از چیدمان‌ها، فاصله من با دوربین زیاد بود و نمی‌توانستم مثل قبل کاریکاتورها را خودم جلوی دوربین نشان دهم. کارگردان پیشنهاد داد فرد دیگری این کار را انجام دهد، و من به شوخی گفتم: «بگو دست… دست عزیز!» همین شوخی، جرقه شکل‌گیری یک شخصیت جدید شد؛ دستی که فقط تصویر را نشان نمی‌دهد، بلکه خودش هم در قاب حضور دارد، بازی می‌کند و گاهی با حرکاتش با مجری شوخی می‌کند، گفت‌وگو می‌کند، و رفیق اوست ودر عین حال خودش هم کاریکاتوریست است. شاید دیده باشید در برخی برنامه‌ها یا ویدیوها، دستی از بیرون وارد قاب می‌شود و چیزی را نشان می‌دهد یا طراحی می‌کند. ما هم خواستیم این دست را تبدیل به یک شخصیت کنیم؛ دستی که کاریکاتور را نشان می‌دهد، و حتی گاهی با حرکات انگشتانش حرف می‌زند. چون این دست دهان ندارد، دیالوگ‌سازی با آن چالش خاص خودش را دارد. مثلاً باید با چهار انگشت چیزی را منتقل کند تا من بتوانم آن را تفسیر کنم و به زبان بیاورم. آقای محمد اعظامی (مدیر تولید برنامه) این نقش را ایفا می‌کند و واقعاً توانسته جان تازه‌ای به برنامه بدهد. جالب است بدانید زمانی که «دست عزیز» مدتی در برنامه نبود، سیل پیام‌ها از مخاطبان رسید که سراغش را می‌گرفتند! همین نشان داد که این شخصیت کاملاً در ذهن مخاطب جا افتاده است.

 

بخش «میز بریم قدیم» هم از بخش‌های خاص برنامه است. هدف از طراحی آن چه بود؟
این بخش که مرور تاریخ از دریچه طنز است، یکی از پربیننده‌ترین و محبوب‌ترین بخش‌های برنامه است. ایده اولیه‌اش از همان زمان طراحی برنامه در ذهن‌مان بود. ما مجموعه‌ای غنی از کاریکاتورهای قدیمی داریم؛ از دهه‌های مختلف، از مجلاتی مثل «گل‌آقا»، «توفیق»، «بهلول» و حتی آثار دوره قاجار. گفتیم مگر می‌شود برنامه‌ای درباره کاریکاتور ساخت و به گل‌آقا نپرداخت؟ در ابتدا، تمرکزمان روی کاریکاتورهای داخلی بود. اما در ادامه، متوجه شدیم که در سطح جهانی نیز آرشیوهای بسیار ارزشمندی وجود دارد؛ مثلاً کاریکاتورهای مربوط به جنگ جهانی دوم، استعمار، بحران‌های جهانی و چهره‌های سیاسی. در این بخش، تلاش می‌کنیم یک واقعه تاریخی را از دریچه کاریکاتور روایت کنیم. هدف این بخش فقط نوستالژی نیست؛ می‌خواهیم ببینیم دغدغه‌های جامعه در آن زمان چه بوده و زبان طنز چگونه این دغدغه‌ها را بازتاب داده است. در واقع، این بخش نوعی جامعه‌شناسی تصویری است که به مخاطب کمک می‌کند تحولات فکری و فرهنگی را از خلال طنز درک کند؛ و خوشبختانه استقبال بسیار خوبی از این بخش شده و بازخوردهای مثبتی دریافت کرده‌ایم.

 

دکور سفید برنامه یا همان «وایت باکس» هم برای بسیاری از مخاطبان جالب بوده است. دلیل این انتخاب چه بود؟
ما می‌خواستیم تمرکز اصلی تصویر بر خود کاریکاتورها باشد. رنگ و جزئیات زیاد در دکور ممکن بود نگاه مخاطب را منحرف کند، بنابراین فضای سفید انتخاب شد تا کاریکاتورها بهتر دیده شوند.البته کار کردن در چنین فضایی بسیار دشوار است؛ کوچک‌ترین سایه یا لکه دیده می‌شود و نورپردازی دقیق‌تری لازم دارد. ما با تغییر چیدمان در هر قسمت، تلاش میکنیم تنوع بصری حفظ شود و سادگی به یکنواختی تبدیل نشود؛ که البته با وجود همه سختی‌های این نوع دکور بازخوردهای خوبی هم از مخاطبان گرفتیم؛ بسیاری از آن‌ها به دکور اشاره کرده‌اند و از سادگی و زیبایی آن تعریف کرده‌اند. این نشان می‌دهد که انتخاب‌مان در خدمت بهتر دیده شدن محتوای برنامه بوده است.

 

به بخش پیام‌ها و تماس‌های مردمی اشاره کردید. این بخش چطور شکل گرفت و چه تأثیری داشته است؟
یکی از نقاط قوت «کشیده»، پخش صداها و پیام‌های مردمی است. تجربه موفق «پاورقی» نشان داد که شنیدن صدای مردم، ارتباط برنامه را زنده می‌کند؛ در «کشیده» نیز این رویکرد ادامه یافته و حتی انتقادها هم پخش می‌شود تا حس مشارکت و شنیده‌شدن تقویت شود.مجری برنامه با لحنی خودمانی و صریح صحبت می‌کند تا گفت‌وگو حالتی صمیمی و واقعی پیدا کند. پیام‌ها از طریق پیامک، تماس صوتی و فضای مجازی جمع‌آوری می‌شوند و بخش زیادی از آن‌ها در برنامه پخش می‌شود. در هفته‌های اخیر، روند پیام‌ها و صوت‌های مردمی رو به افزایش بوده و حجم قابل‌توجهی از صداهای مردمی به دست‌مان می‌رسد، که نشان‌دهنده همراهی و مشارکت جدی مخاطبان با برنامه است. همین بازخوردها در بسیاری موارد الهام‌بخش آیتم‌های تازه بوده‌اند.

 

کاریکاتور از هنرهایی‌ست که می‌تواند انتقادی، اجتماعی و سیاسی باشد. در «کشیده» چطور مرز بین طنز و انتقاد جدی را مدیریت می‌کنید تا هم شوخ‌طبعی حفظ شود و هم عمق پیام از بین نرود؟
در «کشیده» تلاش ما این است که مرز میان طنز و انتقاد جدی را حفظ کنیم تا هم شوخ‌طبعی از بین نرود و هم پیام اصلی کم‌رنگ نشود. کاریکاتور ذاتاً رسانه‌ای برای بیان نقدهای اجتماعی و سیاسی با زبانی طنز است، اما چالش اصلی این است که مخاطب هم بخندد، هم بیندیشد. برای رسیدن به این تعادل، در انتخاب سوژه‌ها دقت زیادی داریم؛ موضوعاتی را برمی‌گزینیم که هم ظرفیت طنز داشته باشند و هم عمق اجتماعی خود را حفظ کنند.

 

تا حالا پیش آمده کاریکاتوری در برنامه واکنش زیادی برانگیزد؟
بله، مواردی بوده که پخش یک کاریکاتور واکنش‌های زیادی از مخاطبان به‌دنبال داشته. البته این اتفاق بیشتر زمانی می‌افتد که سوژه کاریکاتور به یک موضوع حساس یا پرچالش اجتماعی یا سیاسی مربوط باشد. یکی از پرواکنش‌ترین موارد مربوط به کاریکاتور نیویورک تایمز درباره نتانیاهو بود که اون رو به شکل سگ طراحی کرده بودند. آنجا به شوخی گفتیم «از سگ‌ها هم معذرت میخواهیم. نمی‌دانیم چه حیوانی مناسب نتانیاهو هست». از هفته بعد کلی پیام داشتیم که درخواست داشتند نتانیاهو را به شکل فلان حیوان برایشان بکشیم. که این کار را انجام دادیم. این پیام ها نشان می‌دادند چقدر مخاطبان با موضوع درگیر شده‌اند و این برای ما ارزشمند است.

 

مخاطب هدف «کشیده» چه کسانی هستند؟
ما برنامه را برای عموم مردم ساخته‌ایم، نه فقط برای اهل کاریکاتور. موضوعات برنامه از جنس زندگی روزمره است و زبانش ساده و صمیمی. از نوجوان گرفته تا بزرگسال می‌تواند با آن ارتباط بگیرد.البته در فضای مجازی قصد داریم بستری برای علاقه‌مندان حرفه‌ای‌تر فراهم کنیم؛ جایی برای گفت‌وگو و تبادل نظر هنرمندان و منتقدان این حوزه؛ اما در پخش تلویزیونی، تمرکز ما همچنان بر مخاطب عمومی است. می‌خواهیم برنامه‌ای بسازیم که هم سرگرم‌کننده باشد، هم آگاهی‌بخش، و هم برای طیف وسیعی از مخاطبان قابل‌تماشا و قابل‌درک باشد.

 

آیا برنامه در آینده مهمانان کاریکاتوریست یا طنزنویس خواهد داشت؟
بله، در برنامه‌های آینده قصد داریم از هنرمندان کاریکاتوریست و طنزنویس دعوت کنیم. در چند قسمت، به‌صورت تلفنی با برخی از آنان گفت‌وگو داشتیم و بازخورد خوبی هم گرفتیم. حالا در مرحله‌ای هستیم که می‌خواهیم این تعامل را گسترده‌تر کنیم؛ چه در قالب حضور در برنامه، چه از طریق پادکست‌ها یا بخش‌های ویژه گفت‌وگو محور.

 

 اگر بخواهید در یک جمله بگویید چرا مخاطبان باید «کشیده» را ببینند، پاسخ شما چیست؟
اگر بخواهم در یک جمله بگویم چرا باید «کشیده» را دید، می‌گویم: چون با نگاهی تازه و هنری به نام کاریکاتور، موضوعات روز را از زاویه‌ای متفاوت می‌بینید و قدرت تحلیل‌تان بالا می‌رود. هدف ما فقط نمایش کاریکاتور نیست، بلکه می‌خواهیم آن را وارد سبد فرهنگی مردم کنیم. بسیاری از مخاطبان بعد از دیدن برنامه، تازه به این هنر علاقه‌مند شده‌اند، و همین یعنی «کشیده» اثر گذاشته است. آرزوی ما این است که «کشیده» آغازگر مسیر نسل تازه‌ای از کاریکاتوریست‌ها باشد؛ به همین دلیل، قصد داریم آموزش‌های تخصصی و رویدادهایی برای کشف و معرفی استعدادهای نو برگزار کنیم تا این جریان ادامه‌دار شود.

 

به‌عنوان پرسش پایانی، فکر می‌کنید کاریکاتور چه تأثیری بر ذهن و نگاه جامعه دارد؟
کاریکاتور ذهن مردم را تمرین می‌دهد تا خطی فکر نکنند. مخاطبی که مدام با کاریکاتور مواجه می‌شود، یاد می‌گیرد لایه‌های پنهان اتفاقات را ببیند و معنا را در پسِ تصویر جست‌وجو کند. تغییر نگاه جامعه یک‌شبه اتفاق نمی‌افتد، اما اگر مردم به «کاریکاتور دیدن» عادت کنند، آرام‌آرام شیوه فکر کردن‌شان هم تغییر می‌کند—و این همان اتفاقی است که ما در «کشیده» دنبالش هستیم.

در پایان، از همراهی و توضیحات شما سپاسگزارم؛ بی‌تردید «کشیده» راهی نو در روایت نقدهای اجتماعی گشوده است.

 

«کشیده» تنها یک برنامه طنز تصویری نیست؛ گفت‌وگویی‌ست میان تصویر و اندیشه، میان خنده و تأمل. این برنامه با زبان کاریکاتور، مسائل روز را از قاب متفاوتی روایت می‌کند؛ قابی که گاهی می‌خنداند، گاهی تلنگر میزند و گاهی به فکر وامیدارد، اما همیشه می‌گوید. در روزگاری که کلمات گاه بی‌اثر می‌شوند، تصویر در «کشیده» به سخنگوی جامعه تبدیل شده است؛ دست عزیزش را به سوی مخاطب دراز کرده تا بگوید: «بفرما، این هم کشیده!»
این برنامه روزهای پنجشنبه و جمعه حوالی ساعت ۱۹:۴۵ میزبان مخاطبان شبکه دو سیماست.