کارگردان «در سپهر ایران» به مفاهیم این مستند اشاره کرد که یکی از مهمترین آنها همزیستی ایرانیان است.

به گزارش سینماخانه و به نقل از روابط عمومی؛ مجید کریمی کارگردان مستند سینمایی «در سپهر ایران» که در چهل‌وچهارمین جشنواره ملی فیلم فجر حضور دارد درباره موضوع این فیلم توضیح داد: مستند «در سپهر ایران» به رد پای نور و اندیشه نور در دوره‌های مختلف تاریخ ایران می‌پردازد؛ از ورود آریایی‌ها به فلات ایران تا دوران اسلامی. فیلم، بازشناسی فرهنگ و تمدن ایران را از منظر باستان‌شناسی، اسطوره‌شناسی و معماری دنبال می‌کند و به چهار عنصر مقدس آب، باد، خاک و آتش می‌پردازد.

وی در ادامه با اشاره به مطالعات تخصصی در حوزه سینما بیان کرد: من مدرک کارشناسی ارشد کارگردانی سینما از دانشکده سینما و تئاتر دانشگاه هنر دارم و هم‌اکنون دانشجوی دکترای پژوهش هنر هستم. ۱۳ سال است که در دانشگاه، در رشته کارگردانی فیلم‌سازی، هم در حوزه داستانی و هم مستند، تدریس می‌کنم.

وی افزود: این دومین حضور من در جشنواره فیلم فجر است و دو سال پیش، در سال ۱۴۰۲، با فیلم سینمایی «نفرین آرتا» در جشنواره حضور داشتم.

کریمی درباره شکل‌گیری دغدغه تاریخی خود توضیح داد: ساخت مستند «در سپهر ایران» ریشه در تجربه‌های ابتدایی فیلم‌سازی من دارد. در سال ۱۳۸۶، زمانی که روی مجموعه مستند «سنگ‌نگاره‌ها» کار می‌کردم و داریوش ارجمند راوی آن مجموعه بود، متوجه علاقه عمیق مردم ایران به تاریخ و هویت فرهنگی‌شان شدم. آن مجموعه ۱۱ قسمتی بود و از همان زمان، نگاه من به تاریخ ایران جدی‌تر و متمرکزتر شد.

این مستندساز ادامه داد: از مجموع ۳۲ پروژه‌ فیلم سینمایی و مجموعه‌های مستند، حدود ۲۷ پروژه به‌طور مستقیم به تاریخ و تمدن ایران می‌پردازد. موضوعاتی مانند کبوترخانه‌ها، غار نخجیر، شهر زیرزمینی رباط‌آباد، تدفین‌های خمره‌ای، تپه‌های باستانی، و دیگر آثار تاریخی، همگی در همین راستا بوده‌اند.

این کارگردان مستند درباره شکل‌گیری ایده اصلی «در سپهر ایران» گفت: حدود هشت سال پیش با مؤسسه باستان‌شناسی دانشگاه تهران آشنا شدم و همین آشنایی منجر به همکاری با پژوهشگرانی چون مصطفی ده‌پهلوان و مجید منتظرظهوری شد. پژوهشی از منتظر ظهوری درباره شهر دایره‌ای اردشیرخوره و همچنین مفهوم «اندیشه نور» در معماری ایران باستان دیدم که توجه مرا جلب کرد و نقطه آغاز این پروژه شد.

وی افزود: در ابتدا قرار بود این پروژه به‌صورت یک مجموعه مستند ساخته شود، اما با پیشنهاد مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، تصمیم بر ساخت یک فیلم مستند سینمایی گرفته شد. نگارش فیلمنامه حدود شش ماه زمان برد و در مجموع، نزدیک به سه سال صرف تحقیق، پژوهش و نگارش شد.

کریمی با اشاره به فرآیند تولید اثر بیان کرد: تصویربرداری پروژه حدود دو سال و نیم به طول انجامید و پس‌تولید شامل تدوین، صداگذاری و مراحل فنی، بین سه تا پنج ماه زمان برد. دلیل طولانی شدن تصویربرداری، گستردگی جغرافیایی پروژه بود؛ ما در ۲۶ شهر ایران و حدود ۹۴ لوکیشن فیلم‌برداری کردیم.

او ادامه داد: از آذربایجان و معابد مهر در آذرشهر و مراغه گرفته تا تخت سلیمان، حسنلو، نوشیجان ملایر، تخت‌جمشید، نقش رستم، پاسارگاد، جیرفت، کرمان، و غار هوتو در مازندران، همگی جزو لوکیشن‌های ما بودند. این حجم سفر، آن هم با تیم زمینی و هوایی و تجهیزات تخصصی، طبیعتاً زمان‌بر است.

کریمی درباره دشواری‌های اداری پروژه گفت: اخذ مجوزها یکی از پیچیده‌ترین بخش‌های کار بود. برای برخی لوکیشن‌ها، مانند برج خاموشان یزد، حداقل چهار مجوز لازم بود. هرکدام از این مراحل، هفته‌ها و گاهی ماه‌ها زمان می‌برد.

کریمی با اشاره به مولفه های مستند بیان کرد: آتشکده‌ها، چهارتاقی‌ها و حتی بازتاب این مفاهیم در معماری و تزیینات مساجد دوران اسلامی نشان دهنده اهمیت نور برای ایرانیان است. فرهنگ ایرانی همواره بر همزیستی و تداوم استوار بوده است.

وی در ادامه گفت: یکی از محورهای اصلی فیلم، همزیستی مسالمت‌آمیز ادیان در ایران است؛ از دوران کوروش تا امروز. نمونه بارز آن، وجود کلیسا، کنیسه، آتشکده و مسجد در کنار یکدیگر در خیابان سی‌تیر تهران است که نشان‌دهنده ریشه عمیق تساهل مذهبی در فرهنگ ایرانی است.

کریمی درباره نگاه بین‌المللی فیلم اظهار کرد: با توجه به کیفیت تولید، حضور عوامل حرفه‌ای، استفاده از انیمیشن، هوش مصنوعی و روایت سینمایی، این مستند ظرفیت اکران و پخش بین‌المللی را دارد و می‌تواند نماینده شایسته‌ای برای معرفی فرهنگ و تمدن ایران به مخاطبان جهانی باشد.

وی در پایان گفت: من فیلمساز جشنواره‌ای نیستم و جایزه نگرفتن ناامیدم نمی‌کند. با دریافت جایزه هم اثرم را برتر از دیگران نمی‌دانم. تنها انتظارم این است که «در سپهر ایران» توسط مخاطبان، رسانه‌ها و مسئولان فرهنگی دیده شود.