- دوشنبه 10 آذر 1404 - 14:10
- کد خبر : 181208
- سینمای ایران

«چرندیات دراماتیک»؛ گفتوگو با عارف محمودی درباره نمایشنامهای که از یک انباری دهمتری شروع شد. به گزارش سینماخانه؛ در آستانه تنها یک روز مانده به ارسال طرح برای جشنواره دانشگاهی، ایدهای خام در انباری کوچکی در میدان انقلاب شکل گرفت که بعدها به «چرندیات دراماتیک» بدل شد. عارف محمودی برنده تندیس بهترین نویسندگی جشنواره فجر […]
«چرندیات دراماتیک»؛ گفتوگو با عارف محمودی درباره نمایشنامهای که از یک انباری دهمتری شروع شد.
به گزارش سینماخانه؛ در آستانه تنها یک روز مانده به ارسال طرح برای جشنواره دانشگاهی، ایدهای خام در انباری کوچکی در میدان انقلاب شکل گرفت که بعدها به «چرندیات دراماتیک» بدل شد. عارف محمودی برنده تندیس بهترین نویسندگی جشنواره فجر بخش دانشجویی سال ۹۸، نویسنده این نمایش، از روند خلق اثر، جذابیت گروتسک، دشواری پایانبندی و امیدها و حسرتهایش در مسیر نویسندگی میگوید
ایدهٔ اولیهٔ «چرندیات دراماتیک» از کجا آغاز شد؟
ایده کاملاً ناگهانی بود. «چرندیات دراماتیک یک نویسنده آماتور» در یک انباری دهمتری حوالی میدان انقلاب شکل گرفت؛ درست یک روز مانده به ارسال طرح برای جشنواره بینالمللی دانشگاهی سال ۹۷. با یک ایده از دانشگاه به خانه آمدم و همراه علی بروجی طرح کلی نمایش را تایپ کردیم.
چه چیزی شما را به نوشتن این نمایش با این نام غیرمعمول ترغیب کرد؟
انتخاب نام برای من مهمترین بخش نوشتن نمایشنامه است. معمولاً جملهای را به عنوان نام اثر انتخاب میکنم؛ مثل «روایت رقتانگیز و دهشتبار یک زوج نسبتاً خوشبخت» یا «مرثیهای برای صفحهٔ حوادث».
به نظرم صحنه تئاتر محل جانبخشیدن به وضعیتهای نامتعارف است، بنابراین عنوانهای غیرمعمول را ترجیح میدهم؛ عنوانهایی که شاهکلید فهم اثر هستند. نام کامل این نمایش «چرندیات دراماتیک یک نویسنده آماتور» است که به صلاحدید کارگردان کوتاه شد.
اگر بخواهید نمایش را در یک جمله برای مخاطب توضیح دهید، چه میگویید؟
در دیداری کوتاه با محمدرضا اصلانی، از او شنیدم که «فیلم خوب را نمیتوان برای کسی تعریف کرد؛ باید بروی و ببینی».
نمیگویم «چرندیات» اثر خوبی است، اما همیشه در توضیحش برای دیگران مشکل داشتهام. ترجیح میدهم مخاطب خودش ببیند یا بخواند؛ توضیح دادن، از جذابیت مواجههٔ اولیه میکاهد.
چه نویسندگان یا آثاری بر شکلگیری نمایش تأثیرگذار بودهاند؟
در نگاه پسامدرن، خلق اثر امری بینامتنی است؛ ترکیبی از آنچه خوانده، دیده یا تجربه کردهایم. «چرندیات» هم بازتاب همینهاست.
اما نقش علی بروجی و حامد پورمحمد بسیار پررنگ است؛ چون به نوشتن نقش برای اجرا و بر اساس بازیگر باور دارم.
هنگام نوشتن، ابتدا شخصیتها را ساختید یا خط داستانی را؟
ابتدا طرح داستان را در دوازده بند کامل کردم و بعد آن را گسترش دادم.
بخشهای چالشبرانگیز متن کدام بودند؟ بازنویسی داشتید؟
سال ۹۷ تصمیم به نوشتن و کارگردانی نمایش گرفتم. طرح کلی و چند صحنه اول را نوشتم، بازیگران را انتخاب کردم و تمرین آغاز شد. هر جلسه، صحنه بعد را با توجه به توان و خلاقیت بازیگران طراحی میکردم و به همین شکل نمایشنامه کامل شد.
به همین دلیل تقریباً نیازی به بازنویسی نبود؛ همهچیز دقیق و با وسواس پیش میرفت. همه شوخیها را طوری طراحی کردم که مخاطب نتواند تشخیص دهد جملهها از متن است یا بداهه؛ زیرا مکان وقوع داستان خارج از متن است و همین جذابترین بخش «چرندیات» است.
اما باید بگویم سختترین مرحله همیشه پایانبندی است.
در عنوان «چرندیات دراماتیک» نوعی طنز و جدیت توأمان دیده میشود. این دوگانه در متن چگونه حضور دارد؟
گروتسک همیشه برایم جذاب بوده و از آثارم جدا نمیشود. شاید ریشه در جهانبینی من دارد؛ جهانی سراسر جدیت درباره موضوعاتی کمدی و اعمالی هولناک. بهگمانم درونمایهٔ بسیاری از نوشتههایم گروتسک است.
پیام یا پرسشی که دوست دارید مخاطب با آن سالن را ترک کند چیست؟
من از شعار پرهیز میکنم. پیاممحوری بهنظرم به سطحیشدن منتهی میشود؛ اگر بشود اثر را در یک جمله خلاصه کرد، دیگر چه نیازی به خلق بود؟
فضایی برای تأویل میسازم. حیرتکردن را دوست دارم؛ همیشه شیفتهٔ شعبدهبازی و جادو بودهام. هیچچیز برایم جذابتر از متعجبکردن مخاطب نیست.
آیا شخصیتهای نمایش بر اساس افراد واقعیاند؟
بهجز دو مأمور و رسپشن، بقیه شخصیتها وامگرفته از نویسندگانی چون کافکا و میلتوناند.
واکنش مخاطبان در اولین اجرا چگونه بود؟ بازخوردها تأثیری داشت؟
راستش هنوز اجرا را ندیدهام، اما نظرات را در تیوال و شبکههای اجتماعی دنبال میکنم. اغلب کارگردانی و بازیها را تحسین میکنند! (با خنده) بهنظر میرسد متن چندان به چشم نیامده.
نسخه ۹۷ هنوز روی دلم مانده؛ احساس میکنم دقیقترین اجرای ممکن بود.
اگر نمایش برای نسل جوان اجرا شود، کدام بخش بیشترین ارتباط را برقرار میکند؟
خلاقیت و غافلگیری تاریخ انقضا ندارند. همیشه سعی کردهام خلاق و نامعمول باشم؛ امیدوارم اینها برای نسل جوان و غیرجوان قابل لمس باشد.
بازیگران برای اجرای این متن چه ویژگیهایی باید داشته باشند؟
بهنظرم یا کسی بازیگر هست یا نیست. اگر هست، خودش میداند چه باید بکند.
اگر نیست، هر چقدر هم صدا عوض کند، تمرین بدن و بیان انجام دهد یا اداهای عجیب درآورد، فقط خودش و مخاطب را اذیت میکند.
بازیگر قبل از هر چیز باید جمله را بفهمد و در سلامت بازگو کند. متأسفانه شاید ۹۵ درصد فعالان بازیگری حتی جملات ساده را درست نمیخوانند! (با خنده)
برنامهای برای چاپ، بازنویسی یا اجرای مجدد دارید؟
قطعاً علاقه دارم؛ اما غم نان رمقی نگذاشته. شش روز هفته کار غیرمرتبط میکنم و فرصت تکان خوردن ندارم، چه برسد به چاپ کتاب یا اجرای تئاتر. کاش برای نوشتن حقوق میدادند.
با این حال، اگر پیشنهادی برسد، با آغوش باز میپذیرم.
دوست دارید این اثر در چه زبانها یا کشورهایی معرفی شود؟
یکبار کل متن را به انگلیسی ترجمه کردیم؛ جالبتر از انتظارمان شد. نمایشنامه را تقریباً در فضای جهانی نوشتیم و دوست دارم روزی نسخه انگلیسی «چرندیات» را ببینم.
پس از «چرندیات دراماتیک» روی چه پروژهای کار میکنید؟
با وجود شرایط سخت، کمکار نیستم. اما دوست دارم روی یکی از نمایشنامههای نیمهکارهام با نام «ماجرای شبانهٔ دو لاابالی ولگرد» کار کنم. دوست دارم حامد پورمحمد و حسین زهدی آن را بازی کنند. (با خنده) از همینجا رسماً دعوت به همکاری میکنم. پورمحمد گفته عادل تبریزی هم تمایل دارد؛ شاید پروژه جدید را با او آغاز کنم.
سخن آخر؟
امیدوارم روزی برسد که نویسنده، عضوی جدا و مهجور از یک پروژه نباشد.
سینماخانه / سهیلا انصاری
نظرات