- سه شنبه 25 آذر 1404 - 15:15
- کد خبر : 182133
- تئاتر

تعلیق میان رویا و واقعیت در جستوجوی لحظههای گسست به گزارش سینماخانه؛ نمایش «ناگه آن» بیش از آنکه روایتمحور باشد، تجربهمحور است؛ اثری که تماشاگر را نه با قصهای خطی، بلکه با وضعیتی ذهنی، حسی و معلق میان رویا و واقعیت مواجه میکند. مرتضی کوهی در این نمایش، همچون دیگر آثارش، به مرز ناپایدار میان […]
تعلیق میان رویا و واقعیت در جستوجوی لحظههای گسست
به گزارش سینماخانه؛ نمایش «ناگه آن» بیش از آنکه روایتمحور باشد، تجربهمحور است؛ اثری که تماشاگر را نه با قصهای خطی، بلکه با وضعیتی ذهنی، حسی و معلق میان رویا و واقعیت مواجه میکند. مرتضی کوهی در این نمایش، همچون دیگر آثارش، به مرز ناپایدار میان جهان درونی انسان و واقعیت بیرونی نزدیک میشود و این مرز لغزان را به شکلی سیال روی صحنه میآورد.
عنوان نمایش بهخوبی روح اثر را بازتاب میدهد. «ناگه آن» اشارهای است به لحظهای ناگهانی؛ یک انقطاع یا شهود که میتواند هم ویرانگر باشد و هم رهاییبخش. این ناگهانیبودن در ساختار اجرایی نیز حضوری پررنگ دارد: گسستهای روایی، تغییر ریتم و جابهجاییهای زمانی و ذهنی که تماشاگر را پیوسته از وضعیت امنِ فهم قطعی بیرون میکشد.
زبان نمایش فشرده و گاه شاعرانه است. دیالوگها بیشتر تداعیگرند تا توضیحدهنده و سکوتها، مکثها و تکرارها به اندازه کلمات اهمیت دارند. بدن بازیگر در این اثر صرفاً حامل دیالوگ نیست، بلکه به حافظه، رنج و پرسش بدل میشود؛ متنی زنده که معنا را منتقل میکند.
از منظر اجرایی، نمایش بر سادگی و خلأ تکیه دارد. این مینیمالیسم آگاهانه باعث میشود معنا نه از دکور پرزرقوبرق، بلکه از کنش، نور، صدا و حضور بازیگران شکل بگیرد. استفاده هوشمندانه از مدیا در بخشهای بصری نیز به تصویرسازی ذهنی تماشاگر کمک کرده و جهان نمایش را به فضایی شناور و بیوزن بدل میسازد؛ فضایی که گمشدن در آن، بخشی از تجربه دیدن نمایش است.
طراحی لباس و گریم بهدرستی و متناسب با شخصیتها انتخاب شده و به باورپذیری کاراکترها کمک میکند. گریم شخصیتهایی چون وصال یا جابر نقش مهمی در جلب توجه مخاطب دارد و در کنار حرکات بدنی و دیالوگها، گاه لحظاتی از طنز را وارد فضای نمایش میکند؛ طنزی کوتاه و تأملبرانگیز که از سنگینی مفاهیم میکاهد.
«شادی امیری، امین موحدیپور و شیما جعفرزاده با اجرایی دقیق و بینقص، همراه با آمادگی بدنی چشمگیر، حضوری مسلط و کنترلشده بر صحنه دارند. توانمندی آنها در ایجاد تعادل میان لحظات آرام و پرتنش، شکلدهی فراز و فرودهای حسابشده و تسلط بر فرم، حرکت و ریتم اجرا، حاصل تمرین مستمر و انسجام قابل توجه گروه است. موسیقی و طراحی صدا نیز بهدرستی در خدمت فضای ذهنی و عاطفی اثر قرار گرفته و ریتم درونی نمایش را شکل میدهد.
مرتضی کوهی بهعنوان کارگردان، تسلط کاملی بر لایههای آشکار و پنهان متن دارد و با درک دقیق مفهوم، مضمون، پیام، ریتم و ساختار اثر، نمایشی روشن و هدفمند ارائه میدهد. کارگردانی او صرفاً به اجرای متن محدود نمیشود، بلکه بر پایهی نگاهی خلاقانه و منسجم شکل میگیرد؛ نگاهی که از آغاز تا پایان نمایش بهطور یکدست حفظ میشود.
او در هدایت بازیگران موفق عمل کرده و با شناخت درست از تواناییهای آنها، بهترین بازیها را استخراج میکند و هماهنگی قابلتوجهی میان بازیگران و میزانسنها به وجود میآورد. انتخاب دقیق بازیگران از نظر توان اجرایی، جنس بازی، فیزیک، صدا و درک نقش، نقش مهمی در کیفیت نهایی اجرا دارد.
همچنین انسجام میان عناصر اجرایی همچون بازی، طراحی صحنه، نور، موسیقی، لباس و حرکت، نمایش را به اثری یکدست و باورپذیر تبدیل کرده است. کنترل مناسب ریتم و ضرباهنگ اجرا، مانع از افت یا کشدار شدن صحنهها شده و توجه مخاطب را تا پایان حفظ میکند.
مرتضی کوهی با برقراری ارتباطی مؤثر با مخاطب، پیام نمایش را بدون شعارزدگی و با تأثیرگذاری منتقل میکند و در مقام رهبر گروه، با مدیریت درست، ایجاد نظم، انگیزه و فضای خلاقانه، روند تمرین و اجرا را هدایت میکند. خلاقیت و جسارت او در میزانسن، روایت و فرم اجرا، در عین وفاداری هوشمندانه به متن، تعادلی آگاهانه میان احترام به اثر و خلاقیت شخصی ایجاد کرده است
در لایههای درونی متن، اشاراتی ظریف اما عمیق به عشق و دوستداشتن در زندگی مشترک دیده میشود؛ عشقی که گاه در رویا، گاه در واقعیت و گاه در مرز میان این دو زیست میکند. تعلیق و بیوزنی بهتدریج به مفاهیم مرکزی نمایش بدل میشوند.
اشاره به سبکها و تکنیکهای نقاشی، بهویژه ابرنگ و نورپردازی با حالوهوای امپرسیونیستی، لایهای بصری و شاعرانه به اثر میافزاید. علاقه شخصیت رویا به قاصدک و پروانه، نمادی از رهایی و میل به پرواز است؛ حسی که در سراسر نمایش جریان دارد. حتی کنشهای ساده روزمره مانند آشپزی و پاککردن سبزی، به زندگی عادی جان میبخشند و آن را به امر شاعرانه نزدیک میکنند. اشاره به ریحان، بهعنوان عنصری که «طعم زندگی میدهد»، از همین جزئیات معنادار است.
دیالوگها بار فلسفی و احساسی نمایش را حمل میکنند؛ جملاتی مانند «ناگهان زندگی سخت شد و دنیا پوچ است» یا «تن من برای احساساتم کوچک و ناتراز بود، اینطوری تو تنِ رویا ادامه میدهم» که پیوند میان تن، احساس و ادامهداشتن زندگی در دیگری را به شکلی عمیق بیان میکنند. اشاره به آخرین دیدار شخصیتها نیز سایهای از فقدان و پایان بر اثر میاندازد.
در بخش پایانی، نمایش با طرح موضوع اهدای عضو، مفهوم «بخشیدن زندگی» را پیش میکشد. «ناگه آن» یادآوری میکند که اگرچه زندگی کوتاه و ناپایدار است، اما میتوان با بخشیدن، ادامه رؤیای دیگری شد. همین نگاه انسانی و تأملبرانگیز است که نمایش را از یک روایت صرف فراتر میبرد و آن را به تجربهای ماندگار در ذهن مخاطب تبدیل میکند.
سینماخانه / سهیلا انصاری
نظرات