محمد حسین اثنی عشری: شباهت ظاهری به‌تنهایی برای ایفای یک شخصیت کافی نیست

به گزارش سینماخانه؛ اثنی عشری از تجربه نزدیک شدن به شخصیت رضا کیانیان، چالش سکانس‌های اعتیاد و حفظ تداوم شخصیتی میان دو مقطع زمانی می‌گوید:

در طراحی شخصیت، کدام مؤلفه‌ها را از رضا کیانیان وام گرفتید و کدام بخش‌ها را خودتان خلق کردید؟

طبیعی بود که هر دوی ما در مسیر رسیدن به شخصیت کامران، ابتدا به خود فیلمنامه رجوع کنیم. در کنار آن، برای شناخت بهتر ویژگی‌های بازی آقای رضا کیانیان، بسیاری از آثار ایشان را تماشا کردم، رفتارها، جزئیات حرکتی و نوع بیانشان را مورد بررسی قرار دادم و تلاش کردم به شناختی دقیق از شیوه حضور ایشان در نقش برسم. با این حال، بخش مهمی از شخصیت‌پردازی نیز از درک شخصی من از کامران و جهان درونی او شکل گرفت.

برای بازسازی میمیک، ریتم گفتار و زبان بدن ایشان از چه روش تحلیلی استفاده کردید؟

من در بازیگری چندان به تحلیل‌های تئوریک متکی نیستم. مسیرم بیشتر از مشاهده، تکرار و تمرین می‌گذرد. تلاش کردم با دیدن جزئیات بازی آقای کیانیان و تمرین مداوم، به نزدیکی لازم در رفتار و بیان برسم.

آیا نگران افتادن به دام تقلید صرف بودید؟ چگونه میان «شباهت» و «بازی مستقل» تعادل ایجاد کردید؟

طبیعتاً هر بازیگر ویژگی‌ها و رفتارهای شخصی خودش را دارد و این بخش از وجودش در اجرا باقی می‌ماند. همین مسئله باعث می‌شود بازی به تقلید صرف تبدیل نشود. با این حال، نقطه تمرکز اصلی من شناخت شخصیت کامران در فیلمنامه بود؛ زیرا معتقدم اگر شخصیت را به‌درستی درک کنید، شباهت نیز در خدمت نقش قرار می‌گیرد.

چه شناسنامه روان‌شناختی برای شخصیت جوان طراحی کرده بودید که به نسخه مسن‌تر او منتهی شود؟

به نظر من، روند قصه و فیلمنامه به‌خوبی شناسنامه روان‌شناختی کامران را مشخص کرده بود. تلاش من این بود که نگاه و خواست نویسنده نسبت به این شخصیت را درک کنم و همان مسیر را در اجرا دنبال کنم.

برای حفظ تداوم شخصیتی میان دو بازه زمانی، چه هماهنگی‌هایی با بازیگر نقش اصلی انجام شد؟

زمان زیادی برای هماهنگی مستقیم با آقای کیانیان وجود نداشت، اما در روزهایی که ایشان سر صحنه حضور داشتند، من نیز حاضر می‌شدم و بازی‌شان را مشاهده می‌کردم تا بتوانم به جزئیات بیشتری از شخصیت نزدیک شوم.

در مواجهه با سکانس‌های احساسی، بیشتر بر حافظه حسی تکیه داشتید یا بر تحلیل موقعیت دراماتیک؟

هنوز خودم را بازیگری نمی‌دانم که کاملاً به تکنیک‌های مختلف مسلط شده باشد. مسیر بازی من بیشتر بر احساس و درک موقعیت استوار است. سعی می‌کنم ابتدا رنج، شادی، ترس یا هر احساس دیگری را که شخصیت در آن لحظه تجربه می‌کند، درک کنم و سپس آن را اجرا کنم.

کدام جزئیات رفتاری شخصیت برای شما کلید ورود به نقش بود؟

در ابتدا از رفتارهای ظاهری شخصیت و ویژگی‌های بازی آقای کیانیان شروع کردم، اما به‌تدریج تلاش کردم به زیست و احساسات عمیق کامران نزدیک شوم. حتی در آن دوره، موسیقی‌هایی که گوش می‌دادم نیز متناسب با فضای دهه شصت و حال‌وهوای کامران جوان بود تا بتوانم بیشتر وارد جهان او شوم.

آیا در طول فیلمبرداری برداشت شما از شخصیت تغییر کرد؟ چه عاملی باعث این تغییر شد؟

طبیعتاً هدایت‌های کارگردان در طول فیلمبرداری باعث شد درک من از شخصیت کامل‌تر شود. هرچه بیشتر در موقعیت‌های مختلف داستان قرار گرفتم، لایه‌های بیشتری از کامران را شناختم.

رابطه میان متن فیلمنامه و بداهه‌پردازی در اجرای شما چگونه بود؟

وقتی وارد فضای فیلمبرداری می‌شوید، با توجه به شرایط صحنه، میزانسن، لباس، دکور و عوامل مختلف، بازی به شکلی طبیعی پویا و زنده می‌شود. با این حال، این بداهه‌پردازی همچنان از دل همان شخصیت فیلمنامه بیرون می‌آید؛ در واقع این کامران است که بداهه را تجربه می‌کند، نه صرفاً بازیگر.

در تحلیل قوس شخصیتی (Character Arc)، مهم‌ترین نقطه تحول این کاراکتر را کجا می‌بینید؟

به نظرم مهم‌ترین نقطه تحول کامران زمانی رخ می‌دهد که متوجه خیانت دوست صمیمی‌اش، بهرام، می‌شود. این اتفاق نگاه او به آدم‌ها را تغییر می‌دهد و روند بی‌عاطفه شدن تدریجی‌اش از همان‌جا آغاز می‌شود.

چه تفاوتی میان بازی در نقش جوانی یک شخصیت شناخته‌شده و خلق یک شخصیت از صفر وجود دارد؟

وقتی شخصیتی را از صفر خلق می‌کنید، دست بازیگر برای ساختن جزئیات و ویژگی‌های فردی بازتر است. اما در ایفای جوانی یک شخصیت شناخته‌شده، حضور و سابقه بازیگری مانند آقای کیانیان یک پشتوانه مهم محسوب می‌شود و به شخصیت هویت و مسیر مشخص‌تری می‌دهد.

آیا از متد یا مکتب بازیگری خاصی در آماده‌سازی نقش بهره گرفتید؟

به نظر من، بازیگر امروز باید با متدها و شیوه‌های مختلف بازیگری آشنا باشد و بتواند بسته به شرایط و نیاز نقش، از هرکدام بهره ببرد. محدود شدن به یک روش خاص، همیشه پاسخگوی نیازهای یک نقش نیست.

 دوربین تا چه حد بر انتخاب‌های بازیگری شما تأثیر گذاشت، به‌ویژه در نماهای نزدیک؟

سعی می‌کنم بیشتر روی رفتار و احساس شخصیت در آن لحظه تمرکز کنم و خودم را بیش از حد درگیر لنز و اندازه نما نکنم. برای من مهم‌تر این است که شخصیت را به‌درستی زندگی کنم.

کدام سکانس از نظر تکنیکی دشوارتر بود و چرا؟

سکانس‌های مربوط به اعتیاد برای من دشوارتر بود، زیرا تجربه شخصی از چنین موقعیتی نداشتم و رسیدن به حال‌وهوای درست شخصیت نیازمند تلاش و تمرکز بیشتری بود.

اگر بخواهید یک تصمیم بازیگری خود را که کمتر دیده شده اما برایتان مهم بوده توضیح دهید، آن تصمیم چه بوده است؟

در بخش مربوط به اعتیاد، برای نزدیک شدن به شرایط جسمی و روحی شخصیت، مدتی کم‌خوابی و تغذیه بسیار محدود را تجربه کردم. این کار به من کمک کرد تا به حالتی نزدیک‌تر به وضعیت کامران در آن مقطع برسم.

آیا هنگام بازی به این فکر می‌کردید که مخاطب باید آینده این شخصیت را در چهره شما ببیند؟

بله، این موضوع برای این نقش بسیار مهم بود. از همان ابتدا تلاش می‌کردم مخاطب بتواند نشانه‌هایی از آینده کامران را در رفتار، نگاه و حضور من ببیند.

چه بازخوردی از رضا کیانیان یا عوامل حرفه‌ای پروژه دریافت کردید که برایتان ارزشمند بوده است؟

در اکران مردمی قسمت پایانی، زمانی که آقای کیانیان من را دیدند، از نزدیکی اجرا به شخصیت خودشان ابراز رضایت کردند. این بازخورد برای من بسیار ارزشمند و خوشحال‌کننده بود.

به نظر شما موفقیت در ایفای نقش جوانی یک شخصیت، با شباهت ظاهری سنجیده می‌شود یا با انتقال جوهره شخصیت؟

به اعتقاد من، هر دو عامل اهمیت دارند. در مرحله نخست، شباهت ظاهری می‌تواند در انتخاب بازیگر مؤثر باشد، اما اگر رفتار، احساس و جوهره شخصیت منتقل نشود، آن شباهت به‌تنهایی کافی نخواهد بود. مهم این است که مخاطب همان شخصیت را در بازی شما احساس کند.

سینماخانه / سهیلا انصاری