به گزارش سینماخانه و به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی سیما، «شهرک رنگین‌کمان» حاصل تجربه سال‌ها کار در حوزه کودک است. نقطه اشتراک صحبت با جمعی از بازیگران، صداپیشگان عروسک‌ها و عواملی که از سر و کار داشتن با کودک و دنیای او سال‌هاست لذت می‌برند این نکته است؛ در کنار کودکان هم لذت می‌بریم و هم بزرگ‌ می‌شویم. از بازیگری و اجرا تا کارگردانی و تهیه‌کنندگی برای کودکان
مریم وطن‌پور تهیه‌کننده و کارگردان «شهرک رنگین‌کمان» همان خاله قاصدک محبوب بچه‌هاست که در این مجموعه که فصل سومش این‌روزها روی آنتن شبکه پنج قرار دارد بازی هم می‌کند. از این‌که مسیری انتخاب کرده که فضای آن آمیخته با حس پاک کودکی است خوشحال است. وطن پور می‌گوید اگر روزی دیگر برای کودک برنامه نسازد قطعا درباره کودک به تولید اثر خواهد پرداخت.
وطن‌پور درباره تولید محتوا در حوزه کودک به ویژه در مجموعه «شهرک رنگین‌کمان» اظهار کرد: برای این‌که بتوانیم به دنیای کودک نزدیک‌تر شویم؛ از روانشناس کودک در اتاق فکر استفاده کردیم. کارگردان، نویسنده، تهیه‌کننده و کسانی که خلاق هستند در این اتاق فکر حضور دارند. در فاصله‌ای که برنامه ضبط می‌شد گاهی بچه‌ها را می‌آوردم پشت صحنه می‌نشاندم تا عکس‌العمل‌های‌شان را ببینم و برای خودم هم جذاب بود که کاراکتر بد داستان «قیچی» را با جان و دل در مانیتور نگاه می‌کردند و وقتی ضبط تمام می‌شد و نزدیک‌شان می‌آمد عکس‌العمل نشان می‌دادند.
این تهیه‌کننده با اشاره به این‌که آموزش قانون‌مداری و حقوق شهروندی هدف تولید این فصل از برنامه «شهرک رنگین‌کمان» است، بیان کرد: چارچوب برنامه‌سازی کودک معمولا مشخص است. حتی به نظرم در سطح جهانی مولفه‌هایی یکسان دارد مثل استفاده از رنگ، موسیقی، طنز و … که در این فضا تاثیرگذار است و باعث جذب کودک می‌شود.
استفاده از طنز و رنگ
این مجری برنامه‌های کودک در ادامه افزود: دکور خوش آب و رنگ و استفاده از زیرلایه‌های طنز که از فصول قبل در برنامه وجود داشت را ادامه دادیم. در این فصل یک شخصیت منفی به کاراکترها اضافه کردیم که نقشِ سیاه ما اتفاقا توانست ارتباط بیشتری با بچه‌ها برقرار کند.
«خاله قاصدک» ادامه داد: بیشتر کودکان جذب نقش منفی می‌شوند و این‌که نقش بَدمن این همه اشتباه می‌کند برای‌شان خنده‌دار است. شخصیتی که در آخر هر قسمت متنبه می‌شود اما در قسمت جدید ماجرایی نو را شروع می‌کند برای‌ کودک جذاب است.
وطن‌پور در پاسخ به این پرسش که کودکان بیشتر جذب چه بیان و ساختاری می‌شوند، توضیح داد: هر کاری که دیالوگ کمتر داشته باشد و تصویرش بیشتر باشد، جذاب‌تر است. آن‌قدری که بچه‌ها به فعال بودن و عکس‌العمل نیاز دارند و به لحاظ بصری ارتباط برقرار می‌کنند به لحاظ شنیداری جذب نمی‌شوند.
این برنامه‌ساز در ادامه بیان کرد: در دبستان و مهدکودک هم همین است. مربی که با موسیقی و شعر و حتی دو تکه چوب آموزش می‌دهد بیشتر جواب می‌گیرد تا این‌که یک نفر فقط مونولوگ و دیالوگ بگوید. چون بیشتر از ۳ دقیقه کودک نمی‌تواند در صورت طرف مقابل نگاه کند و حرف را بفهمد باید فعال بود. در این مجموعه هم از همین موارد استفاده شده است.
کارگردان «شهرک رنگین‌کمان» درباره هدایت بازیگران این مجموعه گفت: خوشبختانه اغلب بازیگران کار کودک کرده و زبان کودک را می‌شناسند. کسانی هم که درصد کمتری بازی در آثار کودکان را در کارنامه دارند بازیگر حرفه‌ای بوده‌اند. بسیاری از بازیگران خودشان ایده داشتند. تجربیات دو دهه من هم بی‌تاثیر نبوده است. ضمن این‌که هم‌فکری با دوستان هم بسیار کمک می‌کرد. از آقای منفرد که استاد این سبک و سیاق است تا خانم سمواتی به عنوان یک بازیگر حرفه‌ای و آقای زریوند و انصافی و … همه همراه بودند.
وطن‌پوردر ادامه افزود: من چون برنامه زنده «رنگین‌کمان» را اجرا می‌کنم بچه‌های زیادی را در استودیو می‌بینم، در تعاملات بیرونی هم بچه‌ها از «شهرک رنگین‌کمان» تعریف می‌کنند و من از شنیدنش ذوق می‌کنم. همین که توانسته با بچه‌ها ارتباط برقرار کند من رسالت خودم را انجام داده‌ام. اگر زمانی دوستش نداشته باشند باید ایراد کار را پیدا کنم اما خدا را شکر کودکان داستان‌ها را دنبال می‌کنند و حتی می‌خواهند در کلاس قاصدک شرکت کنند.
شناخت دنیای فانتزی کودکان اصلی مهم در برنامه‌سازی
تهیه‌کننده «شهرک رنگین‌کمان» درباره برنامه‌سازی برای کودک اظهار کرد: هر کسی که در فضای کودک کار می‌کند لذت‌بخشی آن را حس می‌کند. جهانی که پر از راستگویی است. حتی وقتی انتقاد هم می‌کنند کاملا بدون جهت و واقعی است. دنیای فانتزی کودکان را باید شناخت.
وی افزود: گاهی پدر و مادرها خیلی مستقیم با فرزند صحبت می‌کنند و فراموش می‌کنند این همان کودکی است که داستان‌هایی را که ده بار شنیده‌را باز هم تقاضا می‌کند برایش تعریف کنند. چون این فضای فانتزی را دوست دارد با اینکه انتهای داستان را هم می‌داند. روی قالیچه قصه می‌نشیند با آن می‌رود و برمی‌گردد. پس با کودک مستقیم نمی‌شود ارتباط برقرار کرد.
وطن‌پور در پایان تاکید کرد: مشاوره با روانشناس، خواندن مقالات به‌روز، استفاده از خلاقیت در آفرینش فضایی فانتزی و انتزاعی در برنامه‌سازی کودک بسیار مهم است. واقع‌گرایانه رفتار کردن در دنیای کودکی ممکن است اثر سوء هم داشته باشد. از این‌که در فضای بزرگ‌سال کار نکردم هیچ‌وقت پشیمان نشدم. اگر قرار باشد کار کودک را رها کنم و برای بچه‌ها اثری نسازم قطعا درباره کودکان خواهم ساخت.

 

جسارت و نبوغ دو اصل لازم برای ورود به دنیای کودکان

ساناز سماواتی بازیگر سینما و تلویزیون پیشینه حضور در برنامه‌هایی ویژه گروه سنی کودک را نیز در کارنامه حرفه‌ای خود دارد. او در این مجموعه در نقش «لاله‌چی» ایفای نقش می‌کند. بازیگری که معتقد است در گذشته تخصص افراد بیشتر مورد استفاده قرار گرفته است.

ساناز سماواتی درباره نقشش در «شهرک رنگین‌کمان» اظهار کرد: «لاله‌چی» به همراه خانواده‌اش در این شهرک زندگی می‌کند. او شخصیتی مادرگونه دارد و در قوانین، فرهنگ خانواده، سبک زندگی، و رعایت شئون اجتماعی و قوانین شهروندی برای فرزندان و گاه اهالی شهرک الگوست. وجه دیگر این شخصیت زندگیِ فانتزی است که با گل و گیاه دارد و روحی که برای سایر موجودات قائل است.
سماواتی درباره کار با کودک و تولید برنامه برای بچه‌ها بیان کرد: به نظرم کار در این حوزه جسارت و نبوغ زیادی می‌‌خواهد. همان‌طور که کار طنز حرکت بر لبه تیغ است و باید مواظب بود به پرتگاه هجو نیفتد، کار کودک هم تخصص و بینش ویژه‌ای می‌طلبد. این‌که از دریچه نگاه کودک دنیا را ببینی چون اگر از دیدگاه یک بزر‌گسال قصد دیکته کردن مفاهیم را به کودک داشته باشی هرگز از طرف او پذیرفته نمی‌شود.
بازیگر «بوم و بانو» درباره حضور در این برنامه بیان کرد: با توجه به اینکه مادرم و ارتباط خوبی با دنیای بچه‌ها دارم حضور در این برنامه برایم جذاب بوده. بازخوردها هم خوب است. بچه‌ها که مرا می‌بینند با نام همان خانم «لاله‌چی» صدایم می‌کنند و این یعنی توانسته‌ام با مخاطبان این برنامه ارتباط بگیرم.
این بازیگر در ادامه گفت: به نظرم برنامه‌ها و تولیدات تلویزیون در گذشته واجد مواردی بوده‌اند که در برنامه‌های امروزی گاهی لحاظ نمی‌شوند و به این دلیل شبکه‌ای مثل آی فیلم که آثار پخش شده را بازپخش می‌کند با مخاطب بیشتری روبرو می‌شود.
بازیگر «وارش» افزود: در گذشته افراد در جایگاه‌ درست می‌نشستند. نویسنده تخصصش نوشتن بود، کارگردان در زمینه کاریش علم داشت و تجربه لازم بود تا کسی سکان‌دار حرفه‌ای خاص شود. وقتی که با نگاه اقتصادی عوامل چیده می‌شوند و تهیه‌کننده تنها به صرف استفاده از آشنایان خود بخشی از دست‌‌اندرکاران یک برنامه را انتخاب می‌کند افراد با تجربه به گوشه رانده می‌شوند. مخاطب باهوش این مساله را متوجه می‌شود و سراغ برنامه‌هایی می‌رود که در گذشته و با تخصص عواملش تولید شده اند.
سماواتی در پایان افزود: خدا را شاکرم که با تیم «شهرک رنگین‌کمان» کار می‌کنم که همه افراد حرفه‌ای و کاربلدی در شغل‌شان هستند. دغدغه این گروه، فرزندان ایران است و با جان و دل کار می‌کنیم تا کاری خوب و قابل‌تامل ارائه دهیم. امیدوارم تلویزیون نیز قدر فرزندان خودش را بداند.

عروسک‌هایی برای بچه‌ها؛ عروسک‌هایی برای بزرگترها

محبوبه اعرابی کارشناس ارشد نمایش عروسکی از دانشگاه تهران دارد، صداپیشه نقش «موشی جان» در مجموعه «کلاه‌قرمزی» و صداپیشه و بازیگر «شهرک رنگین‌کمان» است. کسی که به قول خودش بیشتر با عروسک سر و کار داشته. عروسکی که قرار نیست فقط به عنوان وسیله بازی کاربرد داشته باشد و کارایی آن در انتقال مفاهیم و در سطوح بالاتر نقد در حوزه‌های مختلف پررنگ است.
این بازیگر و صداپیشه درباره حضورش در مجموعه «شهرک رنگین‌کمان» بیان کرد: در فصل اول شهرک رنگین‌کمان در بخش عروسک‌های انگشتی صداپیشه دو عروسک بودم. در فصل بعدی نقش «آشپزچی» از ساکنین شهرک را ایفا کردم. این نقش سن و سال بالایی دارد و آدم دقیق و باظرافتی است. خانمی مهربان که به همه چیز اهمیت می‌دهد و سلامتی اهالی برایش مهم است. هر چند به لحاظ سن و سال با من که ۳۵ سال دارم فاصله دارد اما با نقش ارتباط خوبی برقرار کردم و یکی از اهالی دلنشین شهرک شد.
اعرابی درباره عروسک‌هایی که با صدا به آنها جان می‌دهد افزود: عروسک‌های «نخودچی» و «هاچی» دو نقش کاملا متفاوت دارند. «نخودچی» کودکی است که تازه زبان باز کرده و همه درکش از دنیا با سوالاتِ این چیه، اون چیه در حال شکل گرفتن است. برعکس، «هاچی» که ۱۲، ۱۳ سال دارد و تقریبا عاقل‌تر از همه است.
این هنرمند با بیان این‌که کودکان با عروسک‌ها و بازیگران هم‌سن و سال‌شان همذات‌پنداری  و باورش می‌کنند؛ بیان کرد: همیشه تاکید می‌شود که پشت‌صحنه برنامه‌های عروسکی را بچه‌ها نبینند چون کودکان به قدری این عروسک‌ها را باور می‌کنند که آن را یک شخصیت حقیقی می‌دانند و اگر روزی با این مساله مواجه شوند که کسی آن پشت عروسک را تکان می‌دهد و صدایش هم مال شخص دیگری است همه باورشان فرو می‌ریزد.
اعرابی تاکید کرد: وقتی مساله‌ای را با حضور عروسک و فضای فانتزی یا بازیگر به کودک می‌گوییم تاثیرگذاری بیشتری دارد. یادم است خودمان هم وقتی سن‌مان کم بود اگر در کاری بچه می‌دیدیم بیشتر جذبش می‌شدیم.
این بازیگر ادامه داد: انیمیشن و عروسک را نمی‌شود با هم مقایسه کرد. درست است که امروز برنامه‌های انیمیشن خیلی نزدیک به واقعیت ساخته می‌شوند اما برنامه‌های عروسکی را بچه‌ها به نوع دیگری حس می‌کنند. به ویژه این‌که بچه‌ها با عروسک‌ها بزرگ می‌شوند و یکی از بازیچه‌های‌شان است به همین دلیل وجود عروسک برای‌شان تاثیرگذار است.
اعرابی درباره حضور عروسک در برنامه‌های بزرگ‌سال هم اذعان کرد: در برنامه‌های بزرگ‌سال هم بسیاری از حرف‌ها را که آدم‌ها نمی‌توانند بزنند عروسک می‌زند. حتی در جامعه هم از زمان‌های بسیار دور رسالت عروسک همین بوده. یک نوع عروسک بازیچه داریم که به انگلیسی به آن doll می‌گویند و برای بازی بچه‌ها است. اما عروسک‌های نمایشی هم وجود دارند مثل «مبارک» که قبل از ورودش به مجالس، در دربارِ حکام انتقاد می‌کرد و پادشاهان هم به او می‌خندیدند. همیشه هنرمندان عروسکی از این قضیه استفاده می‌کردند. چون آدم‌ها حرف‌های مبارک را نمی‌توانستند بزنند. زبان شیرین و طنز عروسک‌ها معمولا از طرف همه پذیرفته می‌شود.

 

خراب‌کاری در «شهرک رنگین‌کمان» با زیرلایه‌های طنز

اگر اطراف نقش منفی‌های آثار کودکان پرسه‌ای کوتاه بزنیم می‌بینیم اغلب این شخصیت‌ها در یادها مانده‌اند. حالا در فصل سوم «شهرک رنگین‌کمان» نقشی منفی با شیطنت‌های خاص خودش به مجموعه اضافه شده به نام «قیچی» که در مواجهه با نقش‌های مثبت این مجموعه کنتراستی جذاب برای بچه‌ها ایجاد کرده است.
پیمان مرادی که در برنامه‌های تلویزیونی با اغلب خاله و عموهای برنامه‌های کودک از جمله «خاله شادونه»، «خاله نرگس» و«عمو قناد» همکاری داشته حضور در سریال‌های «بچه محل»، «محله گل و بلبل»، «بالش‌ها»، «افسانه هزارپایان» و … را نیز در کارنامه خود دارد.
مرادی درباره نقش خود در این مجموعه گفت: نقش منفی و فانتزی قیچی را بازی می‌کنم. شخصیتی که  می‌دانسته در شهرک همه پسوند «چی» دارند اطراف را نگاه می‌کند، یک قیچی می‌بیند و همین اسم را روی خودش می‌گذارد. در طی داستان هم سعی می‌کند با ترنم نقش خردسال مجموعه و پنگول ارتباط برقرار کند تا دستیاری برای نقشه‌هایش داشته باشد اما هر بار اهالی متوجه می‌شوند.
نقشی به نام«قیچی»؛ یک بامزه بدجنس
این بازیگر با اشاره به این‌که بچه‌ها با نقش منفی ارتباط خوبی برقرار می‌کنند، افزود: نقش منفی این مجموعه هم مثل سایر نقش‌ها لایه‌های طنز زیادی دارد. علاقه کودکانی که سر ضبط این برنامه حضور دارند به نقش «قیچی» کاملا مشهود است. بعضی‌ها حتما می‌خواستند بازی کردن «قچی» را ببینند و بعد بروند. من قبلا هم نقش منفی بازی کرده‌ام و دیده‌ام که چقدر برای بچه‌ها شیرین است. ضمن این‌که نقش‌هایی هم هستند که در عین منفی بودن ترسناکند و این مانع ایجاد ارتباط با کودک می‌شود.
مرادی در ادامه بیان کرد: کودکان تخیل قوی دارند و شیطنت‌هایی که می‌کنند از همین تخیل قوی ناشی می‌شود وقتی کودکان در یک برنامه تلویزیونی تخیلات خودشان را تصویر شده می‌بینند لذت می‌برند و با کار همراه می‌شوند. برای ایفای نقش هم سعی کردم به دنیای کودکان نزدیک شوم. خانم وطن‌پور هم تاکید داشتند که بدی این نقش به حدی نباشد که بچه‌ها بترسند.

در نقش‌های منفی جذاب‌ترم
بازیگر مجموعه «بچه محل» درباره جذاب شدن برنامه‌های کودک گفت: به نظرم برنامه‌های کودک باید همراه با داستان باشند. وقتی قصه کار جذاب باشد می‌تواند اهداف آموزشی برنامه را هم محقق کند و مخاطب برنامه را افزایش ‌دهد. در برنامه‌های رده سنی کودک هم وقتی نقش‌های منفی و مثبت کنار هم قرار می‌گیرند هر قسمت تازگی خود را دارد و بچه‌ها دنبال می‌کنند.
وی در پایان افزود: این دومین کاری است که نقش منفی داشته‌ام و اغلب کارهایم نقش مثبت بوده اما با این دو تجربه احساس می‌کنم در نقش‌های منفی بهتر می‌توانم ظاهر شوم. امیدوارم فصل‌های بعدی این مجموعه هم ساخته شود و ارتباط مطلوبی با جمعیت مخاطب این برنامه برقرار کنم.