- دوشنبه 25 آبان 1405 - 13:00
- کد خبر : 196876
- تئاتر

جایی میان خاطرات، خشم و میل به رهایی
«در شهری به نام جهنم، چهار نفر گرفتار یک سؤالاند: برای رهایی، باید از چه کسی عبور کرد؟» نمایش «خانه من جهنم» با انتخاب موضوعاتی همچون مرگ، عشق، تنبیههای دوران کودکی و زخمهای عاطفی ناشی از رابطه والدین و فرزندان، به سراغ جهان پیچیده و گاه تاریک انسان میرود؛ جهانی که در آن خاطرات گذشته، […]
«در شهری به نام جهنم، چهار نفر گرفتار یک سؤالاند: برای رهایی، باید از چه کسی عبور کرد؟»
نمایش «خانه من جهنم» با انتخاب موضوعاتی همچون مرگ، عشق، تنبیههای دوران کودکی و زخمهای عاطفی ناشی از رابطه والدین و فرزندان، به سراغ جهان پیچیده و گاه تاریک انسان میرود؛ جهانی که در آن خاطرات گذشته، خشمهای فروخورده و نفرتهای ریشهدار میتوانند به بخشی جداییناپذیر از هویت انسان تبدیل شوند. نمایش تلاش میکند مخاطب را با پرسشهایی درباره تأثیر دوران کودکی بر زندگی بزرگسالی، روابط خانوادگی و دشواری رهایی از گذشته مواجه کند؛ موضوعاتی که هرکدام ظرفیت بالایی برای خلق موقعیتهای دراماتیک و برانگیختن احساسات و تفکر مخاطب دارند.
یکی از وجوه قابل تأمل اثر، پرداختن به خانه نه صرفاً بهعنوان یک مکان فیزیکی، بلکه بهمثابه فضایی ذهنی و عاطفی است؛ جایی که میتواند هم مأمن باشد و هم به جهنمی از خاطرات، ترسها و آسیبها تبدیل شود. از این منظر، عنوان نمایش نیز با جهان مفهومی آن ارتباطی قابل تأمل برقرار میکند.
در بخش طراحی صحنه، استفاده از المانهای مربوط به فضای کافه، بستری برای شکلگیری موقعیتهای نمایشی فراهم کرده است. با این حال، به نظر میرسد این فضا میتوانست با خلاقیت بصری بیشتر و ارتباطی نمادینتر با مفاهیم اصلی اثر، به عنصری تأثیرگذارتر در انتقال جهان ذهنی شخصیتها تبدیل شود. طراحی لباس نیز با توجه به تعدد شخصیتها و لایههای روانی آنها، ظرفیت بیشتری برای هویتبخشی بصری داشت. استفاده از جزئیات و نشانههای متفاوت در پوشش شخصیتها میتوانست به تفکیک بهتر آنها و برجستهتر شدن ویژگیهای فردیشان کمک کند.
بازی بازیگران در مجموع قابل قبول و در خدمت پیشبرد موقعیتهای نمایشی بود، هرچند در برخی لحظات، بهویژه در موقعیتهایی که بار عاطفی و روانی بیشتری داشتند، انتظار میرفت بازیها به عمق و تأثیرگذاری بیشتری برسند. موضوع نمایش از جنس احساسات پیچیده و متناقض انسانی است و همین مسئله میطلبد که بازیها با ظرافت بیشتری میان خشم، اندوه، عشق و رنج در نوسان باشند.
از دیگر نکاتی که در جریان اجرا به چشم میآمد، استفاده محدود از موسیقی و طراحی صدا بود. با توجه به فضای روانشناختی و عاطفی اثر، موسیقی میتوانست فراتر از یک عنصر مکمل، به بخشی از زبان روایت تبدیل شود؛ عنصری که در لحظات بحرانی، تعلیق را افزایش دهد، تنشهای درونی شخصیتها را آشکار کند و مخاطب را بیش از پیش به جهان ذهنی آنها نزدیک سازد.
همچنین استفاده از تصاویر مربوط به فیلم مشتزنی و مسابقه، از جمله بخشهایی بود که ارتباط مفهومی آن با خط اصلی روایت برای مخاطب چندان روشن به نظر نمیرسید. این تصاویر میتوانستند واجد معنایی فراتر از یک ارجاع تصویری باشند، اما برای تأثیرگذاری بیشتر، به زمینهسازی یا پیوند دراماتیک مشخصتری با مفاهیم و روابط شخصیتها نیاز داشتند.
با وجود این نکات، نمیتوان از ظرفیت موضوعی و دغدغه انسانی نهفته در «خانهی من جهنم» بهسادگی عبور کرد. نمایش به سراغ زخمهایی میرود که گاهی در سکوت شکل میگیرند و سالها بعد، در قالب خشم، نفرت یا ناتوانی در برقراری ارتباط با دیگران خود را نشان میدهند. شاید مهمترین پرسشی که اثر پیش روی مخاطب قرار میدهد، همین باشد: آیا انسان میتواند از گذشتهای که در شکلگیری شخصیتش نقش داشته عبور کند، یا همواره بخشی از او در همان خانه و خاطرات باقی میماند؟
در نهایت، «خانهی من جهنم» اثری با دغدغههای قابل تأمل و ظرفیتهای دراماتیک ارزشمند است که میتوانست با انسجام بیشتر در روایت، فضاسازی دقیقتر و بهرهگیری خلاقانهتر از عناصر دیداری و شنیداری، به تجربهای عمیقتر و تأثیرگذارتر تبدیل شود. به نظر میرسد اهمیت این نمایش بیش از هر چیز در پرسشهایی است که مطرح میکند؛ پرسشهایی درباره خانواده، زخمهای کودکی، عشق و مرز باریک میان دوست داشتن و آسیب رساندن. پرسشهایی که شاید پاسخ قطعی نداشته باشند، اما مخاطب را تا مدتی پس از پایان اجرا با خود همراه میکنند.
سینماخانه / سهیلا انصاری
نظرات