گاهی سینما برای حرف زدن از زندگی، ناچار است از مرگ آغاز کند. «و زندگی برای همه» نیز از همین نقطه حرکت می‌کند؛ از جهانی که شخصیت‌هایش در آستانه تسلیم شدن هستند، اما ناگهان چیزی کوچک، انسانی و به ظاهر ساده، مسیر آن‌ها را تغییر می‌دهد.

به گزارش سینماخانه و به نقل از روابط عمومی انجمن سینمای جوان، مروری بر فیلم «و زندگی برای همه»، بهترین فیلم چهل و دومین جشنواره فیلم کوتاه تهران می‌کنیم. بزرگ‌ترین امتیاز فیلم، فاصله گرفتن از کلیشه‌های رایج آثار امیدبخش است. فیلم نه درباره مرگ، که درباره دلایلی است که انسان را به ماندن وامی‌دارند.

«و زندگی برای همه» تلاش نمی‌کند با دیالوگ‌های شعاری یا نسخه‌های آماده، مخاطب را به دوست داشتن زندگی دعوت کند. برعکس، با خلق موقعیت‌هایی که رگه‌هایی از فانتزی و کمدی را در دل یک درام روان‌شناسانه حل کرده‌اند، این پرسش را پیش می‌کشد که چه چیزی انسان را از مرز نابودی بازمی‌گرداند؟

پاسخ فیلم، نه موفقیت است، نه ثروت و نه حتی عشق رمانتیک؛ بلکه «دلتنگی» است. اینکه جایی کسی چشم‌انتظار تو باشد، نبودنت را احساس کند و قلبش برای حضورت بتپد. در جهان فیلم، همین احساس ساده می‌تواند حکم تعویق مرگ را صادر کند. گویی ارزش زندگی، نه در آنچه داریم، بلکه در کسانی است که نبودن ما برایشان معنا دارد.

نماد مرکزی فیلم، «بستنی»، یکی از هوشمندانه‌ترین عناصر روایی آن است. بستنی عمر کوتاهی دارد؛ اگر دیر بجنبی، آب می‌شود و از بین می‌رود. زندگی نیز چنین است؛ فرصت کوتاهی که هر لحظه در حال از دست رفتن است اما درست همان‌گونه که هیچ‌کس به دلیل آب شدن بستنی از خوردن آن صرف‌نظر نمی‌کند، زندگی نیز با تمام زودگذری و شکنندگی‌اش، همچنان ارزش تجربه کردن دارد. شیرینی آن، در ماندگاری‌اش نیست؛ در زیستنِ لحظه‌هاست.

یکی از دیالوگ‌های فیلم که عصاره نگاه آن را شکل می‌دهد، این جمله است: «آدم‌ها از چشم‌هاشون معلومه می‌خوان زندگی کنن.» این جمله، برخلاف ظاهر ساده‌اش، به یکی از بنیادی‌ترین مفاهیم روان‌شناسی اشاره می‌کند؛ اینکه میل به زندگی، حتی در تاریک‌ترین لحظات، به‌طور کامل خاموش نمی‌شود. گاهی تنها به یک نگاه، یک همراه یا یک دست نیاز دارد تا دوباره شعله‌ور شود.

فیلم همچنین تصویری ارزشمند از مفهوم «دوستی» ارائه می‌دهد؛ دوستی نه به‌عنوان یک شخصیت فرعی، بلکه به‌عنوان نیرویی نجات‌بخش. در بسیاری از روایت‌ها، قهرمان خود ناجی خویش است، اما «و زندگی برای همه» یادآوری می‌کند که گاهی انسان به تنهایی از پس تاریکی برنمی‌آید و این یک دوست است که می‌تواند او را از لبه پرتگاه عقب بکشد.

شاید مهم‌ترین ویژگی فیلم، نگاه انسانی و بی‌ادعای آن باشد. اثر نمی‌خواهد پاسخ همه پرسش‌های وجودی را بدهد یا نسخه‌ای قطعی برای زیستن بپیچد؛ تنها یادآوری می‌کند که حتی اگر زندگی سخت، کوتاه و شکننده باشد، هنوز می‌توان طعمش را چشید. هنوز می‌توان برای کسی مهم بود و هنوز می‌توان دلیلی برای ماندن پیدا کرد.

«و زندگی برای همه» در نهایت، فیلمی در ستایش امید است؛ امیدی که نه از شعار، بلکه از رابطه میان آدم‌ها زاده می‌شود. اثری که به مخاطب یادآوری می‌کند گاهی نجات‌بخش‌ترین معجزه، نه اتفاقی بزرگ، بلکه حضور یک دوست است؛ دوستی که با دلتنگی‌اش، مرگ را برای لحظاتی به تعویق می‌اندازد و زندگی را دوباره ممکن می‌کند.

بهترین فیلم چهل‌ودومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران
کارگردان: محسن اصدق‌پور
نویسندگان: محسن اصدق‌پور، مریم بختیاری تهیه‌کنندگان: انجمن سینمای جوانان ایران و محسن اصدق‌پور